Trong tâm thức của mỗi người Việt, lễ đưa Ông Công Ông Táo về trời không chỉ là một phong tục lâu đời mà còn là khoảnh khắc thiêng liêng để mỗi gia đình nhìn lại một năm đã qua. Giữa nhịp sống hối hả của những ngày cận Tết, việc chuẩn bị một bài văn khấn chuẩn mực cùng nghi thức chỉn chu không chỉ là cách để báo cáo những việc làm trong năm, mà còn là nhịp cầu tâm linh gửi gắm ước nguyện về một năm mới bình an, sung túc.
Hãy cùng tìm hiểu bài khấn và cách chuẩn bị lễ vật đầy đủ nhất để tiễn đưa các vị Táo Quân chầu trời một cách trọn vẹn và ý nghĩa.
I. Ý nghĩa nghi lễ tiễn ông Táo về trời
Giá trị tâm linh sâu sắc trong văn hóa Việt
Theo quan niệm dân gian, Ông Công là vị thần cai quản đất đai, còn Ông Táo là ba vị đầu râu trông nom việc bếp núc và giữ lửa cho gia đình. Lễ cúng vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm được xem là buổi tổng kết quan trọng, nơi các vị thần sẽ lên thiên đình báo cáo với Ngọc Hoàng về đạo đức, lối sống và những sự việc xảy ra trong gia đình gia chủ suốt một năm qua.
Đây là dịp để con người thể hiện lòng tôn kính đối với các vị thần linh đã che chở cho tổ ấm, đồng thời là lúc để mỗi cá nhân tự soi xét bản thân, hướng tới những giá trị thiện lương trong năm mới.
Thời điểm vàng để hành lễ năm 2026
Năm 2026, ngày 23 tháng Chạp rơi vào ngày 10/02/2026 (dương lịch). Đặc biệt, đây là ngày Tiểu Cát và Trực Trừ, cực kỳ thuận lợi cho việc thanh tẩy và tống tiễn những điều cũ. Theo các chuyên gia phong thủy, giờ vàng để hành lễ đẹp nhất chính là giờ Ngọ (từ 11h00 đến 13h00). Đây được coi là thời khắc cổng trời mở rộng, khí dương cực thịnh, giúp lời thỉnh cầu và lòng thành của gia chủ dễ dàng được thấu đạt nhất.
Nếu gia đình bận rộn, việc hoàn thành lễ cúng vào sáng sớm ngày 23 hoặc chiều ngày 22 cũng là điều có thể chấp nhận, miễn là giữ được sự thành tâm.
II. Chuẩn bị trước khi đọc văn khấn
Sắm sửa lễ vật và mâm cỗ cúng Táo Quân
Lễ vật tiễn Ông Táo không cần quá cầu kỳ nhưng phải đảm bảo sự chỉn chu và đúng phong tục. Quan trọng nhất là bộ mã gồm ba chiếc mũ Táo Quân (hai mũ có cánh chuồn cho hai Táo ông, một mũ không có cánh chuồn cho Táo bà) cùng với áo và hài. Bên cạnh đó, vật phẩm không thể thiếu là ba con cá chép sống, phương tiện đưa ngài về chầu trời.
Gia chủ cũng cần chuẩn bị mâm cỗ mặn với các món truyền thống như gà luộc, xôi gấc, nem rán, canh măng… hoặc mâm cỗ chay thanh tịnh tùy theo tín ngưỡng của gia đình, kèm theo trầu cau, rượu trắng, hoa tươi và quả phẩm.
Nghi thức bao sái và dọn dẹp nơi thờ tự
Trước khi tiến hành đọc bài khấn, việc quan trọng nhất là phải bao sái (lau dọn) ban thờ và khu vực bếp núc. Gia chủ nên dùng nước ấm pha rượu gừng hoặc nước ngũ vị hương để lau tượng thần, bài vị và bát hương.
Trực Trừ trong ngày 23 tháng Chạp năm 2026 ủng hộ việc gạt bỏ những tàn nhang cũ, quét sạch bụi bặm để đón sinh khí mới. Việc làm sạch không gian thờ tự cũng chính là cách để gia chủ làm sạch tâm mình, chuẩn bị một không gian thanh khiết nhất để thỉnh mời thần linh về chứng giám lòng thành.
Tác phong và tâm thế khi hành lễ
Khi thực hiện lễ cúng, gia chủ cần chú ý đến trang phục và thái độ. Nên mặc quần áo chỉnh tề, kín đáo (tốt nhất là áo dài truyền thống hoặc trang phục công sở gọn gàng), tránh mặc đồ ngủ hay trang phục quá ngắn. Trước khi đọc văn khấn, hãy dành vài phút để tĩnh tâm, gạt bỏ những lo âu, tính toán thường nhật.
Lời khấn cần được đọc rõ ràng, âm lượng vừa đủ, bằng tất cả sự tôn kính và chân thành. Chính thái độ nghiêm túc và lòng thành của người làm lễ là sợi dây liên kết mạnh mẽ nhất để nhận được sự che chở, độ trì từ các vị Thần Quân.
III. Các bài cúng ông Công ông Táo đầy đủ và chính xác
Bài cúng ông Công ông Táo theo Văn khấn cổ truyền (Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin)
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa phẩm vật, xiêm hài áo mũ, kính dâng tôn thần. Thắp nén tâm hương, tín chủ con thành tâm kính bái.
Chúng con kính mời ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án hưởng thụ lễ vật.
Cúi xin Tôn thần gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm qua gia chủ chúng con sai phạm. Xin Tôn thần ban phước lộc, phù hộ toàn gia chúng con, trai gái, già trẻ sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành. Chúng con lễ bạc tâm thành, kính lễ cầu xin, mong Tôn thần phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Ngoài bài cúng theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam, gia chủ có thể tham khảo thêm bài cúng được nhiều người tin dùng dưới đây.
Bài cúng nôm ông Công ông Táo (Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin)
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tên tôi (hoặc con là) …, cùng toàn gia ở …
Kính lạy đức Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần quân.
(Có thể khấn thêm: Thổ địa Long mạch Tôn thần; Ngũ phương, Ngũ thổ Phúc Đức chính thần)
Hằng năm gặp tiết hết năm, tháng vừa cuối Chạp. Gia đình sửa lễ bạc dâng lên, cảm tạ phúc dày nhờ thần phù hộ. Kính mong thần tâu bẩm giúp cho:
Bếp trong nếp sống rất hòa, ngoài mặt dám rằng cũng đẹp. Cảm thông xin tấu thực thà.
Cầu mong giúp đỡ lợi lạc. Người người no ấm, cả nhà thêm tiếng tốt lẫy lừng. Việc việc thành công, một cửa ngút khí lành man mác. Muôn trông ơn đức vô cùng.
Cẩn cáo (vái 4 vái)
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Các lưu ý khi làm lễ đưa ông Công ông Táo về trời
- Thời điểm hóa sớ và mã: Sau khi tuần nhang cháy hết khoảng 2/3, gia chủ khấn xin lễ, mang bài vị (nếu có), bài khấn bằng giấy, áo mũ và vàng mã đi hóa. Khi hóa, nên đổ một chút rượu trắng vào đống tro để thể hiện sự trang trọng.
- Phóng sinh cá chép: Cá chép sau khi cúng xong nên mang ra sông, hồ có dòng nước chảy để thả. Tuyệt đối không đứng từ trên cao (cầu, kè) ném xuống, mà nên xuống sát mép nước, thả nhẹ nhàng để cá không bị choáng và thể hiện lòng từ bi của người làm lễ.
- Vị trí đặt mâm cúng: Nếu gia đình có ban thờ Táo Quân riêng thì cúng tại đó. Nếu không, hãy đặt mâm cúng tại ban thờ Gia tiên. Lưu ý không đặt mâm cúng dưới sàn bếp vì nơi đó không trang nghiêm để đọc văn khấn.
